KAKO SAČUVATI LEŽAJEVE NA AUTOMOBILU

21.05.2020

LEŽAJEVI: važni mehanički elementi bez kojih se ne može

Kada govorimo o mehanici i bilo kom polju iste, veoma često čujemo izraze poput “OTIŠLI SU TI LEŽAJEVI” ili “TREBA DA ZAMIJENIŠ LEŽAJEVE”.

Ono što karakteriše mehaniku, makar kada je u pitanju prenošenje opterećenja, jeste kuglični ležaj. Kuglice koje se koriste u ležajevima za prenos sile izrađuju se od nerđajućeg čelika, ili od keramičkih materijala, a veoma često i od hromiranog čelika.

Ležajevi imaju funkciju da smanje trenje, pa se zato koriste u automobilizmu, ali i kod drugih mašina koje imaju zupčanike. Da bi ležajevi funkcionisali kako valja, potrebno ih je podmazivati.
Podmazivanje ležajeva
Kako bi se smanjila mogućnost trošenja ležaja na kliznim mjestima često se koriste maziva velike viskoznosti, a osim što omogućavaju bolje klizanje, maziva služe i da prenesu pritisak, da ohlade ležaj prilikom velikih opterećenja, ali i da smanje mogućnost stvaranja korozije.

Postoje raznovrsna maziva za ležajeve, a mi ćemo pomenuti samo neke. Tekuća maziva ili ulja se veoma često koriste, a podmazivanje koje se ovako radi zove se hidrodinamičko. Što se pak tiče masti za podmazivanje, one su u nešto čvršćem stanju. Nerijetko se događa da se za podmazivanje ležajeva koristi kombinacija čvrstih maziva i ulja. Kruta maziva predstavljaju čvrste praškove ili ljuske koje prijanjaju uz površinu ležaja. Tu su još i suvi tanki mazivni slojevi, kao i plinovi. Nekada upravo vazduh, odnosno gasovita stanja mogu takođe pomoći bolje klizanje ležajeva kod malih brzohodnih mašina.

Šta su to lageri? Sigurno se sjećate vremena kada ste bili mali i kada ste prvi put stali na rolere ili skejtbord. Ponekad u njima počinje da se čuje neko pucketanje, a oni se sve teže kreću po ravnom. To je bio signal da ste imali problema sa lagerima, iako niste bili najsigurniji šta su to zapravo lageri. Lageri su suštinski isto što i ležajevi, odnosno isto što i kuglični ležajevi. To su osovine koje omogućavaju okretanje točkova bez opterećenja, a oni se mogu nalaziti na brojnim mašinama, automobilima, i gotovo svugdje gdje se neki mehanizmi okreću. Od najranijih dana imali ste priliku da se sa njima susretnete, ali tek kada dođete u godine, shvatite da je čitav svijet jedan veliki roler koji se okreće, pa da tako gotovo nijedno mehaničko i dinamičko ostvarenje, ne može da funkcioniše bez ovih simpatičnih kuglica. Druge vrste ležajeva Iako je većina nas navikla da su ležajevi samo kuglični, postoje i drugačije forme sa sličnom namjenom. Tako se na primjer razlikuju cilindrično-valjkasti ležajevi koji umjesto kuglica imaju valjkove, zatim konusno-valjkasti ležajevi, pa čak i igličasti ležajevi, klizni ležajevi itd. Svi oni imaju sličnu funkciju, a u zavisnosti od toga kolika je nosivost mašine u koju se ugrađuju, kao i u zavisnosti od suštine, mijenja se i njihova forma.

Materijal za lagere

Često je pitanje od kojih se materijala izrađuju lageri. S obzirom na to da kotrljajni ili kuglični ležajevi obezbjeđuju bolji rad mašine, treba voditi računa o tome kakve su kuglice. Kuglice bi trebalo da budu od nerđajućeg materijala, kako ne bi glavile i kako ih ne bi hvatala korozija. Stoga se često koristi hromirani čelik. Ono što je zanimljivo jeste da se u posljednje vrijeme metali zamjenjuju materijalima koji ne rđaju, a nisu metali po porijeklu. Zbog velike izdržljivosti veoma se često koriste keramički materijali, koji predstavljaju izuzetno otporne materijale.